Manzum Tarz Ne Demek?
Evet, geldik işin en kıymetli sorusuna: Manzum tarz ne demek? Yani, tam olarak ne demek bu “manzum” iş? Bunu merak etmeniz gayet doğal. Çünkü benim gibi, İzmir gibi dinamik bir şehirde yaşayan birinin aklına ilk gelen şey “manzum” deyince, hafif karamsar bir edebiyat dergisi sayfası, o sayfanın kenarlarında altını çizdiğiniz bir iki kelime ve bir de oraya ait bir “ahhh” sesi oluyor. Ama durun, korkmayın, ben buradayım. Hem komik hem de içsel hesaplaşmalarla dolu bir dille manzum tarzı açıklayacağım.
Haydi, biraz derinleşelim ama çok da kaybolmayalım. Çünkü bildiğiniz gibi, derinleştikçe kaybolmak var, ama kaybolup kaybolmadığınızı anlamamanın da bir anlamı yok. İşte ben de tam burada devreye giriyorum.
—
Manzum Tarzın Tanımını Gerçekten Merak Ediyor Musunuz?
Yani, gerçekten sormak istiyorum: “Manzum tarz ne demek?” Bu soruyu çok ciddiye alıp ciddi bir şekilde derinlemesine araştırmamızı bekliyor musunuz? Ama tabii işin içindeki gizemi açığa kavuşturmayı da kimse istemez. Sonuçta, derinlemesine bir araştırma yaparken biri size “Haydi, okuduğum metni bir de senin yorumunla birlikte analize et” dese, ben şahsen “Yok abi, çok iyisin ama ben kendi yoluma devam ediyorum” derim. O yüzden hemen açıklıyorum.
Manzum tarz, aslında basitçe şiirsel bir dil kullanmak demek. Yani, düz yazının aksine, kelimeler birbirini takip ederken bir ritim tutar. Hafif bir melodi gibi. Duygular daha belirgindir, anlatımda ise genellikle özgünlük ve sanat aranır. Şimdi, şair dostlarımızın buradaki kadar çok metafor kullanmamaları için biraz sakin olmalarını istiyorum. Çünkü bu yazıda fazla derinlere girmeyelim, biraz eğlenelim!
—
Manzum Tarz, Hayatla Da Bağlantılıdır
Şimdi, diyelim ki bir gün gerçekten de “manzum tarzda” yazılar yazmak istiyorsunuz. Bu düşünce bile beni fazlasıyla güldürüyor. Çünkü bir gün bir kafe sohbetinde bir arkadaşım, tam da yemek arasında, bana şöyle demişti: “Abi, yazı yazıyorum, ama ne yazsam acaba?” Ben de tabii ki espri yapmak için şöyle dedim:
Ben: “Yazının bir manzum tarzda olsun, herkesin aklına gelsin. O zaman adamlar sana bakıp derler ki ‘Bak, o yazı manzum yazılmış.'”
Arkadaşım: “Heee… Manzum tarz ne demek ya?”
Ben: “İşte, ritmik cümleler kullanmak, aslında bir tür sanat… Gibi.”
Tabii ki o an herkes durdu, bir sessizlik oldu. Ve ben, içten içe “Gerçekten de Manzum tarz ne demek?” diye düşünmeye başladım. Manzum tarz, sadece yazıda estetik değil, hayatın içinde de bir bakıma bir dengeyi kurma çabası gibi bir şeydir. Çünkü bazen hayat çok karmaşık olabilir, birinin bize verdiği sıradan bir cevap bile “bu kadar mı basit?” dedirtebilir. Ama biz o sıradanlığa estetik katarsak, işte o zaman işler değişir.
—
Manzum Tarzda Bir Yazı Yazarken Ne Olur?
Manzum tarzda yazı yazmaya başladığınızda birden bire ritim hissi girmeye başlar. O “duygusal” akışa kapıldığınızda, kelimeler yavaşça sizden çıkmaya başlar ve her biri belirli bir tınıda olmaya başlar. Bu bazen bir şarkı gibi olur, bazen bir melodi gibi. Ancak, bir şarkı yazarken de ne olur? “Aman, dur, o melodiyi biraz daha açayım, burayı hızlandırayım, biraz daha hüzünlü yazayım!” diye düşünürsünüz. Aynen böyle. Ama işte o zaman dilinizi fazla oynattığınızda, yazı hem anlamını kaybeder, hem de okuru kaybeder.
Tabii, manzum tarzda yazmaya başlamak o kadar kolay değil. Çünkü şair olmak, kelimelerle dans etmek gibidir. Yavaşça yazarsınız, sonra bir bakarsınız bir dizede çok fazla kafiyeyi bir araya getirmişsiniz. Bir yanda ritim, diğer tarafta düşünceler ve birden tüm metin karmaşaya dönüşebilir. Bu noktada ben kendi yazılarımı düşündüğümde, bazen “Şu an kelimeler beni yenecek” dediğim anlar oluyor. Çünkü, bazen kafiyeler o kadar fazla artar ki, bir bakıyorsunuz, sonu “salata”ya bağlanmış.
—
Manzum Tarzda Gülmek de Var!
Manzum tarz, ciddi bir edebiyat tarzı olabilir, ama buna birkaç damla mizah eklemek de pek tabii mümkündür. Hayatın içindeki eğlenceli tarafları da yazıya dökmek, işin içine biraz eğlence katmak da size özgüdür. Mesela, bir gün bisikletle gezerken, önünüzde biri düşer. Ve tabii, biz İzmir’de yaşıyoruz, her şey biraz daha “vibes” dolu. O an şöyle bir şey söylemek isteyebilirsiniz:
Ben: “Evet, o adam düştü ama manzum tarzda düşmüştür, bakın!”
Bunu yazıya dökerken, biraz daha eğlenceli olabilirsiniz. Hani, manzum tarzda yazarken bile, bazen gözünüzün önünde canlanan komik sahneler, yazınıza farklı bir hava katabilir. “Ritimli” kelimelerle bir araya gelen komik bir anı yazıya dökmek, okuyucuya farklı bir deneyim sunar.
—
Sonuç: Manzum Tarzı Herkes Kendi Duygularıyla Yorumlar
Sonuçta, manzum tarz ne demek sorusunun cevabı biraz da size bağlı. Bu yazıda bir yandan eğlendim, bir yandan düşündüm ve belki de tüm bunları “manzum” diye nitelendirdim. Çünkü, herkesin içinde bir şair vardır ve bazen o şair, sadece bir espriyle ortaya çıkar. Bu yüzden manzum tarzı bir tür “şairlik” gibi düşünmek, kelimelerle dans etmek gibi görmek, yazı yazmayı eğlenceli hale getirebilir.
Hadi, gelin bir noktada kendimize soralım: Manzum tarzda yazmak zor mu? Tabii ki zor. Ama bir o kadar da yaratıcı ve eğlenceli! O yüzden yazarken kendinizi rahat bırakın, kelimeleri istediğiniz gibi şekillendirin. Kimseye de sormayın: Manzum tarz ne demek? Zaten yazdıktan sonra her şey kendiliğinden anlamlı olacak.